Centrum voor dans - coaching - massage

Artikel: Jaap van Manen

Balans is een werkwoord

In dans is balans een essentieel gegeven. Als een danser niet in evenwicht is, valt hij om of ziet zijn dans er stuntelig uit. Dans beoogt en vooronderstelt balans. Door dans heb ik ontdekt dat balans niet een statische toestand is, maar een beweging. Ik geef daarom de voorkeur aan het werkwoord balanceren boven het zelfstandig naamwoord balans. In dit artikel geef ik eerst een voorbeeld uit de praktijk van danscoaching, waarin een coachee haar evenwicht vindt, daarna leg ik uit wat deze begeleidingsvorm inhoudt en ik sluit af met een pleidooi voor balanceren.

Een sessie danscoaching

Na een dansworkshop vertelt Nalini, een Indiase vrouw van rond de vijftig, dat ze zich nog nooit zo in balans heeft gevoeld. Ze heeft een sessie gevolgd in het kader van een zomerweek over hoe wij meer eenheid en integratie in ons gefragmentariseerde leven kunnen bewerkstelligen. Als danscoach heb ik deze thematiek vertaald naar de verschillende kanten van het lichaam: boven- en onderkant, voor- en achterkant, linker- en rechterkant. Ik ga ervan uit dat als deelnemers zich meer van deze kanten in henzelf bewust zijn, zij wellicht tot meer integratie komen. Deze sessie – de laatste van de drie – gaat over de linker- en rechterkant. Eerst brengen de participanten hun aandacht naar de linkerkant van het lichaam (linkertenen, voet, onder-bovenbeen enzovoort), dan naar de rechterkant (van onder naar boven) en vervolgens naar de wervelkolom in het midden van de romp, vanaf stuitje tot aan atlas. Daarna lopen ze kriskras door de ruimte, zowel naar voren als naar achteren en naar de twee zijkanten. Tijdens dit lopen verleggen ze steeds hun aandacht: eerst naar de linkerkant van het lichaam, dan naar de rechterkant en tot slot naar het midden. Daarna krijgen ze de opdracht om meer vanuit de linkerkant bewegingen door de zaal te maken, dan met de andere lichaamshelft en vervolgens vanuit de wervelkolom.

De dansworkshop spitst zich toe op de verschillende wijze waarop onze twee hersenhelften functioneren. Daarbij maak ik gebruik van het gedachtegoed van Iain McGilchrist, zoals in zijn boek The master and his emissary beschreven. Hij gaat ervan uit dat beide hersenhelften in bijna alles samenwerken, behalve bij muziek en de omgang met emoties (meer rechts georiënteerd) en bij taal (meer links georiënteerd). Bovendien wordt de linkerkant van het lichaam door de rechterhersenhelft aangestuurd en de rechterkant door de linkerhersenhelft. McGilchrist ziet echter wel een groot verschil tussen de beide helften en dat heeft met hun visie op de werkelijkheid te maken. De rechterhersenhelft is breed georiënteerd, flexibel, gericht op het nieuwe en mogelijke, hij streeft naar integratie en geheel, ziet dingen in hun context en is individueel en persoonlijk, terwijl de linkerhersenhelft nauw gefocust is, zich op het bekende en op dat wat voorspelbaar is richt, naar verdelingen, abstracties en categorieën kijkt, lineair denkt en onpersoonlijk is. Eerst laat ik de groep met het hele lichaam dansen vanuit de begrippen van de linkerhelft, ondersteund door meer legato muziek en dan met de rechterhelft, terwijl er staccato muziek klinkt. Vervolgens laat ik ze op andere muziek, waarin zowel legato als staccato te horen is, de integratie van beide hersenhelften onderzoeken. Tot slot vraag ik wat deze danservaringen met hun dagelijkse leven te maken hebben en hoe ze deze integratie meer vorm kunnen geven. Eenieder formuleert bepaalde acties, die ze in het dagelijks leven gaan doen. Nalini zegt: 'Wat heerlijk dat balans meer een kwestie van balanceren is dan van een stilstand. Dat geeft ruimte voor spelen.'

Danscoaching

Danscoaching is in de eerste plaats een vorm van coaching, waarbij dans als instrument wordt ingezet. Uitgangspunt is de coachingsvraag van een coachee of het thema van een groep, maar een danscoach moet deze naar dans toe vertalen. In het voorbeeld gaat het over fragmentarisering en integratie, die ik als danscoach naar de verschillende kanten van het lichaam heb vertaald en waarbij ik dansopdrachten bedenk. Vervolgens moet dat wat er in dans gebeurd is, ook weer naar het dagelijks leven worden vertaald. De dans is namelijk de spiegel waarin de coachees kijken. Wat daar gebeurt, is een metafoor van hoe zij met dingen in hun leven omgaan. Beweegt bijvoorbeeld een coachee voornamelijk met het bovenlichaam, dan zegt dat iets over hoe hij in het leven staat. Of houdt hij zijn bekken vast, dan heeft dat ook betekenis. Daarom wordt er in een sessie over de dans gereflecteerd en kijken coach en coachee samen in hoeverre er verandering plaats kan vinden. Wat doet het hem als hij juist meer vanuit zijn benen beweegt of meer zijn bekken in de dans betrekt?

In bovenstaand voorbeeld neemt Nalini zich voor meer te spelen zodat zich van daaruit een bepaald evenwicht ontvouwt. De dans heeft haar letterlijk en figuurlijk in beweging gebracht. 

Het tweede kenmerk van danscoaching is dat zij thematisch te werk gaat en aansluit op doelen van een gecoachte of op wat een groep in beweging wil onderzoeken. In dit geval gaat het over een groep die meer integratie in hun leven beoogt. In een van de drie workshops werk ik met de theorie van McGilchrist, een zeer breed opgeleid man, die Engels, filosofie, psychologie en medicijnen studeerde, onder andere psychiater is geweest en nu vooral schrijft en lezingen geeft. De ondertitel van zijn boek geeft aan waar het hem om te doen is: The divided brain and the making of the Western world. Kort gezegd is de westerse maatschappij zijns inziens vooral vanuit de linkerhersenhelft ontstaan en deze eenzijdigheid veroorzaakt een enorme chaos in de huidige wereld. Er is nog hoop, maar dan moeten we anders gaan denken. Hij pleit voor een herwaardering van de rechterhersenhelft – door de meeste neurowetenschappers veelal als een kleurrijk, maar stil hulpje van de andere helft beschouwd. Voor danscoaching zijn deze ideeën van belang, omdat het vak integratie beoogt van lichaam en geest, van verstand en gevoel, waardoor mensen meer een geheel worden en zich meer als een integraal onderdeel van het grote geheel gaan gedragen. 

Ten derde werkt danscoaching in navolging van dansexpressie sowieso veel met tegenstellingen, zoals met krachtig en licht, met groot en klein, met actief en passief, met snel en langzaam, met veel en weinig ruimte nemen, met rust en chaos enzovoorts. Het gaat daarbij niet zozeer om de exacte balans tussen de twee uitersten, maar meer om waar de coachees zich op de glijdende schaal tussen die twee bevinden. Veelal ontdekken ze dat ze van beide uitersten iets hebben.

Verder zet dit vak regelmatig de modellen van het kernkwadrant en de chakra's in, waarin eveneens naar een bepaalde balans gezocht wordt. In het eerste model staat de balans tussen kernkwaliteit en uitdaging centraal, zodat de gecoachte zijn valkuil en allergie omzeilt. In het model der chakra's gaat het bijvoorbeeld bij het eerste chakra om de balans tussen zwaarte- en veerkracht, bij het tweede om die tussen rust en beweging, bij het derde om die tussen jezelf in de buitenwereld verliezen en je terugtrekken in jezelf en bij het vierde om die tussen geven en ontvangen.

Balanceren

Niet alleen in danscoaching, maar ook in life- en andere vormen van coaching komt de vraag naar balans regelmatig aan de orde. Coachees willen meer balans in hun leven. Vaak eist het werk zoveel aandacht op dat partner, kinderen, familie, vrienden en hobby's in de knel komen. Ze komen niet aan ontspanning toe met als gevolg dat het werk daaronder lijdt en niet meer bevredigend is. Een aantal jaren is dit vol te houden, maar dan gaat het mis: overspannen, burn-out, een midlifecrisis. De boog was te lang te gespannen. Coaching is een manier om deze ellende, waar het moeilijk uitkomen is, voor te zijn en een betere balans te vinden.

Een van de betekenissen van balans is volgens www.woorden.org een 'toestand van rust en harmonie'. Als je deze toestand bereikt, ben je in balans, in evenwicht. Maar bestaat zoiets wel? Vaak laat ik in life- en danscoaching een coachee die op zoek is naar balans in het een of ander, de volgende oefening ervaren. Hij staat met ontspannen knieën en zoekt zijn evenwicht. Vervolgens gaat hij een paar keer iets voorbij zijn loodlijn naar voren en dan weer terug naar het midden. Hetzelfde doet hij ook naar achteren en hij vindt daarna het evenwicht tussen voor en achter. Dan verplaatst hij een paar keer zijn gewicht iets meer op zijn linkerbeen en komt dan weer naar het midden. Zo ook met het rechterbeen. Tot slot vraag ik hem zich van beide evenwichten (voor-achter en links-rechts) bewust te zijn en in balans te komen. De gecoachte ontdekt dat hij om dat evenwicht heen cirkelt. Er zijn minieme beweginkjes naar voren, achteren en de zijkanten. Dat is zijn evenwicht, zijn balans. Het is meer balanceren dan in balans stilstaan. Het is niet zozeer een toestand, maar een flexibel bewegen tussen links, rechts en voor en achter.

In bovenstaande definitie is het werkwoord balanceren enigszins negatief. Je probeert ergens niet vanaf te vallen, je bent besluiteloos, twijfelt, wankelt, zwerft of zweeft, maar ik zie het werkwoord veel positiever. Het is een flexibel meegaan, meebewegen. Je onderzoekt waar je echt naar verlangt, zonder te vergeten waar je nu bent. Vanbinnen voel je welke kant het op moet. Je tast naar buiten, zonder de connectie met binnen te verliezen. Balanceren is een zoektocht, balans is dans.      

 

Literatuur

Manen, J.van. (2012). Danscoaching. Persoonlijke ontwikkeling door mentale en fysieke expressie. Amsterdam: Uitgeverij Boom Nelissen.

McGilchrist, I. (2013). The master and his emissary. New Haven and London: Yale University Press.

 

Afdrukken E-mail

Coaching-Danscoaching-relatiecoaching

Je hebt hulp nodig omdat je even het bos niet meer ziet tussen al die bomen. Je loopt steeds weer aan tegen die oude patronen, je hebt het contact en vertrouwen in jezelf en de ander een beetje verloren en weet niet meer waarvoor je hart klopt. Je weet even de richting niet meer die je wil bewandelen. Je voelt je niet meer zo lekker in dat lijf en weet niet waar het vandaan komt.

Wat je wilt is voelen wat je nodig hebt. Je wilt je vrijer voelen in contact met jezelf en anderen. Je wilt durven je grenzen en verlangens kenbaar te maken en jezelf te laten zien en horen wie je bent. Je verlangt met passie te leven.

In relatie wil je graag meer verbinding met je partner. Je wilt helder leren communiceren en een sensitiviteit ontwikkelen naar elkaar.

Omdat een lichaam zoveel meer zegt dan woorden alleen is dans dikwijls mijn insteek in het coachingsproces. Door dans komen onbewuste gevoelens en gedachten aan het licht, je ontdekt je houding tegenover zaken en wordt alerter op signalen van je lichaam zodat je dichter bij je gestelde doel kan komen. Beweging-dans en gesprek wisselen elkaar af om zo te komen tot meer bewustwording, ontwikkeling en verandering. 

Kom je met je partner dan werken we naast beweging ook met contactoefeningen. Je leert luisteren naar elkaar en je wensen en verlangens kenbaar te maken. 

 

                                                                                                  

We beginnen met een intakegesprek. Tijdens dit gesprek kijken we wat ik voor jou kan betekenen en hoe we gaan werken. Je kan daarna  kiezen voor een eenmalige afspraak of een traject. Wil je eens proberen of deze benadering je ligt of denk je dat je net een extra duwtje nodig hebt om weer verder te kunnen dan kies jij beter voor een eenmalige sessie. Voel je dat je met jouw vraag een diepgaande weg wil afleggen dan is een traject voor jou een betere keuze.

Een coachingsessie duurt ong. 1,5 u. 

Prijs: 60 euro, intake gesprek: 40 euro

Ben je werkloos, neem dan gerust contact met mij op. Samen bekijken we wat mogelijk voor jou is.

 

Maak een afspraak

Afdrukken E-mail

inschrijven nieuwsbrief